Dr. Sedad Dizdarević

MEVLANA U BOSNI

Kulturno-historijski kontekst, društveno-političke prilike i idejno-tematski obrasci 

Biblioteka kulturna baština

Recenzenti:
prof. dr. Ismet Bušatlić
prof. dr. Mehmed Kico
prof. dr. Hossein Ali Ghobadi 
mr. Nihad Čamdžić
ISBN 978-9958-867-06-4

Format B5, 297.str.

Fondacija “Baština duhovnosti”, Mostar 2012.

SADRŽAJ:

RIJEČ UREDNIKA 

UVOD  

TESAVVUF, MEVLANA I MEVLEVIJSKI TARIKAT PRETPOSTAVKA ZA NASTANAK I ŠIRENJE TESAVVUFA 

Počeci institucionalizacije tesavvufa 

Ekspanzija tesavvufa 

Transformacija bagdadske škole tesavvufa i dominacija horasanske škole  

Zrelo doba tesavvufa 

Slabljenje tesavvufa 

Izvori tesavvufa

Prodor grčke flozofje na Bliski istok  

Tesavvuf i iransko-indijske religije 

Škole tesavvufa 

Sufzam i melametizam

Veza horasanskog tesavvufa i sljedbenika futuvveta sa drevnim religijama Irana

Horasanski tesavvuf i njegove specifčnosti 

Hanikah i tarikati 

Prvi hanikah 

Nastanak prvih sufjskih tarikata

Sufjska književnost – Sufjske risale

Iranci kao utemeljitelji “asketske” književnosti 

Nastanak i razvoj sufjske književnosti 

U POTRAZI ZA RUMIJEM  

Rumi i vrijeme u kom je živio 

Anadolija, utočište sufja 

Hidžra Behau Weleda i njegove porodice 

Šems s istoka dolazi  

Ličnost i karakter Mevlane Dželaluddina Rumija  

Mevlevijski tarikat – nastanak, razvoj i dekadenca  

Ishodište mevlevijskog tarikata  

Iranski kulturni i religijski korijeni mevlevija  

Rascjep unutar mevlevijskog tarikata i odnos istog prema ostalim tarikatima 

Odnosi Čelebija sa vlašću  

Osmanski sultani i podrška mevlevijskim šejhovima  

Slabljenje mevlevijskog tarikata  

Utjecaj Dželaluddina Rumija na kulturu i književnost  

Mevlana, počasni građanin svijeta 

Mevlanino mjesto u turskoj književnosti i kulturi 

Mevlana na Indijskom potkontinentu 

Mevlana Dželaluddin Balhi u svom zavičaju 

Mevlanina zvijezda na Zapadu sija 

Prodor Mevlaninih ideja na Zapad  

Zapad ponovo otkriva Rumija

BOSNA I HERCEGOVINA, POVIJESNI TOK I UTJECAJI S ISTOKA  

Antičko doba 

Balkan u Rimskoj imperiji 

Prodor mitraizma i iranske kulture u Rim  

Manijeva vjera napreduje ka zapadu  

Biskup Arije i monoteističko kršćanstvo  

rednji vijek  

Propast Zapadnog rimskog carstva i formiranje novih država 

Bosna, jedan od centara neomanihejskih aktivnosti u Evropi 

Vjerovanja bosanskih bogumila  

osna nakon dolaska islama  

Dolazak Osmanlija u Evropu i sudbina Bosne  

Odnos bogumila i bosanskih muslimana  

rodor islama u Bosnu i uloga mevlevijskog tarikata 

Osvajanje Bosne i zagonetka postojanja muslimana prijedolaska Osmanlija 

Širenje islama u Bosni  

Uloga tesavvufa i mevlevijskog tarikata u širenju islama u Bosni  

Veza između islama, tesavvufa i perzijske književnosti u Bosni  

Položaj perzijskog jezika i književnosti kod Seldžuka i Osmanlija  

Perzijski jezik i književnost u Bosni nakon dolaska islama 

Perzijski jezik i književnost u Bosni nakon dolaska Austro-Ugarske  

TESAVVUF I TARIKATI U BOSNI  

Položaj tarikata u Bosni u XX i XXI stoljeću 

MEVLEVIJSKI TARIKAT I NJEGOVO MJESTO U BOSNI I HERCEGOVINI  

Utjecaj mevlevijskog tarikata na kulturu i književnost Bosne  

Mesnevihani i Šebi arus 

HISTORIJSKI PREGLED BOSANSKE KNJIŽEVNOSTI 

Razdoblje prije dolaska islama  

Jezik i pismo Ilira  

Književnost Bosne prije islama

Period nakon dolaska islama

Fenomen multijezičnosti  

Književni tokovi  

Usmena književnost Bosne i njen značaj  

Vjerska književnost 

Divanska književnost 

Savremeno doba 

Odlazak Osmanlija i kulturne reforme u BiH 

Cijepanje identiteta i nastanak različitih književnih tokova

Kulturni i nacionalni pokret bosanskih muslimana 

Književnost Bosne i Hercegovine između dvaju svjetskih ratova  

Književnost Bosne nakon Drugoga svjetskog rata  

MEVLEVIJE I PISCI KOJI SU PISALI NA PERZIJSKOM JEZIKU 

Bosanski pisci i pjesnici na perzijskom jeziku 

Pjesnici i pisci mevlevije u Bosni 

ČETIRI ISTAKNUTA BOŠNJAČKA MEVLEVIJSKA PISCA 

Ahmed Sudi: Biografja i djela 

Fevzija Mostarac: Biografja i djela 

Mehmed Mejli Gurani: Biografja i djela  

Fadil-paša Šerifović: Biografja i djela  

UTJECAJ DŽELALUDDINA RUMIJA I MEVLEVIJSKOG TARIKATA NA BOŠNJAČKE PISCE  

Misao, vjerovanje i svjetonazor  

A) Dželaluddin Rumi  

B) Fevzija  

C) Mejlija 

D) Fadil-paša 

E) Sudi  

IDEJNE PODUDARNOSTI KOD MEVLANE I BOŠNJAČKIH PJESNIKA

Duhovna ljubav

A) Dželaluddin Rumi 

B) Fevzija 

C) Mejlija 

D) Fadil-paša 

E) Sudi 

Savršeni čovjek 

A) Dželaluddin Rumi 

B) Fevzija 

C) Fadil-paša 

D) Sudi 

Božija odredba i slobodna volja 

A) Dželaluddin Rumi 

B) Fevzija 

C) Mejlija 

C) Fadil-paša 

D) Sudi 

Dunjaluk i društvena pitanja 

A) Dželaluddin Rumi 

Vladar i vlast 

Privid i iluzija dunjaluka 

Patologija tesavvufa 

Odgoj i utjecaj sredine 

Znanje i nauka 

Uloga žene u društvu 

B)  Fevzija 

Vladar i vlast 

Ništavnost i privid dunjaluka 

Patologija sufja 

Odgoj i utjecaj sredine 

Nauka i znanje 

Položaj žene u društvu

C) Fadil-paša  

Privid i nestvarnost dunjaluka 

Nauka i znanje 

D) Mejlija 

Privid i iluzornost dunjaluka 

Moral i život 

E) Sudi 

Privid i iluzornost dunjaluka 

ZAKLJUČAK  

Značaj Mevlanina utjecaja  

Utjecaj Mevlane s obzirom na pitanje duhovne ljubavi  

Utjecaj Mevlane u odnosu na tretiranje “savršenog čovjeka” 

Utjecaj Mevlane u domenu društvenih pitanja 

Utjecaj Mevlane na polju kada i kadera  

Utjecaj Mevlane u domenu ostalih pitanja